Wyobraźmy sobie scenariusz: w budynku biurowym na siódmym piętrze włącza się alarm pożarowy. Procedury są jasne – wszyscy udają się do klatek schodowych. Windy automatycznie zjeżdżają na parter i zostają wyłączone z użytku. Ale co z pracownikiem, który porusza się na wózku? Co z gościem, który o kuli schodzi po kontuzji, lub z seniorem, dla którego pokonanie nawet jednego piętra w dół jest wyzwaniem?
Właśnie w tym momencie na barkach osoby odpowiedzialnej za dostępność obiektu spoczywa ogromna odpowiedzialność. Ewakuacja musi obejmować każdą osobę, bez wyjątku. Rozwiązaniem tego krytycznego problemu jest często krzesło ewakuacyjne.
Ten artykuł jest skierowany do wszystkich osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i dostępność w przestrzeniach publicznych i komercyjnych. Wyjaśnimy, dlaczego krzesło ratunkowe to inwestycja, której nie można pominąć.
Krzesło ewakuacyjne (często nazywane również krzesłem ratunkowym lub, w szerszym kontekście, transportowym) to specjalistyczny sprzęt zaprojektowany do bezpiecznego i kontrolowanego transportowania osób o ograniczonej mobilności po schodach.
Jego genialność tkwi w prostocie i mechanice. W przeciwieństwie do zwykłego wózka inwalidzkiego, który na schodach jest bezużyteczny, krzesło ewakuacyjne jest stworzone właśnie do tego celu.
Większość wysokiej jakości krzeseł ewakuacyjnych opiera swoje działanie na jednym z dwóch systemów:
System gąsienicowy, który jest najpopularniejszym rozwiązaniem. Krzesło wyposażone jest w specjalne, gumowe gąsienice, które „chwytają” krawędzie stopni. Ciężar osoby ewakuowanej i wbudowany system hamowania (oparty na tarciu) pozwalają operatorowi na płynne i w pełni kontrolowane sprowadzanie krzesła w dół. Operator nie musi dźwigać ciężaru osoby – jedynie prowadzi i asekuruje urządzenie.
System płozowy – niektóre modele, zwłaszcza te przeznaczone do bardzo wąskich lub krętych klatek schodowych, wykorzystują płozy. Działają one na podobnej zasadzie, ślizgając się po krawędziach stopni, dając operatorowi pełną kontrolę nad prędkością zjazdu.
Niezależnie od systemu, każde profesjonalne krzesło ewakuacyjne jest wyposażone w:
Pasy bezpieczeństwa (zazwyczaj naramienne i biodrowe), aby zabezpieczyć osobę ewakuowaną.
Wygodne siedzisko i oparcie, zapewniające komfort i stabilność.
System blokady, umożliwiający zatrzymanie krzesła na płaskiej powierzchni.
Uchwyty dla operatora, ergonomicznie zaprojektowane do pewnego chwytu.
Odpowiedzialność za zapewnienie dostępności nie kończy się na zbudowaniu podjazdu i zainstalowaniu windy. Prawdziwy test dostępności obiektu odbywa się w sytuacji kryzysowej.
Często słyszymy pytanie: „Czy krzesło ewakuacyjne jest obowiązkowe?”. Polskie przepisy bezpośrednio nie nakazują posiadania konkretnie tego urządzenia w każdym budynku. Nakładają jednak na właścicieli i zarządców znacznie szerszy obowiązek.
Zgodnie z Ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz przepisami Prawa Budowlanego i ochrony przeciwpożarowej, zarządca musi zapewnić możliwość bezpiecznej ewakuacji wszystkim osobom przebywającym w budynku.
Błędem jest myślenie, że sprzęt ten przeznaczony jest tylko dla osób na wózkach. Grupa osób, które mogą go potrzebować, jest znacznie szersza:
Osoby z trwałą niepełnosprawnością ruchową.
Seniorzy o ograniczonej sprawności.
Kobiety w zaawansowanej ciąży.
Osoby z chwilowymi urazami (np. złamana noga).
Osoby z chorobami serca lub układu oddechowego, dla których wysiłek jest niebezpieczny.
Każdy, kto uległ atakowi paniki lub zasłabł.
Decyzja o zakupie to dopiero początek. Wybór odpowiedniego modelu musi być przemyślany i dostosowany do specyfiki obiektu.
Należy rozróżnić standardowe krzesło transportowe, służące do przemieszczania pacjenta po płaskim terenie (np. w szpitalach), od specjalistycznego krzesła ewakuacyjnego, którego główną funkcją jest pokonywanie schodów. Choć niektóre modele łączą te funkcje, do celów ewakuacyjnych kluczowy jest system zjazdowy (gąsienice lub płozy).
Rodzaj klatki schodowej
Proste schody: idealni sprawdzą się standardowe modele gąsienicowe.
Wąskie i kręte schody (zabiegowe): Wymagają modeli o mniejszym promieniu skrętu, często opartych na płozach lub specjalnej konstrukcji, która pozwala na manewrowanie na spocznikach.
Nośność (udźwig)
Standard to zazwyczaj 150-180 kg. Warto jednak rozważyć modele o zwiększonej nośności (bariatryczne), jeśli obiekt (np. szpital, dom opieki) tego wymaga.
Waga i łatwość obsługi
Krzesło powinno być na tyle lekkie, aby jedna osoba mogła je bez problemu przygotować do użycia. Większość modeli premium jest zaprojektowana do obsługi przez jednego, przeszkolonego operatora.
Sposób przechowywania
Krzesło musi być łatwo dostępne. Najlepsze są modele składane, które można powiesić na ścianie w specjalnym pokrowcu, tuż przy wejściu na klatkę schodową.
Certyfikaty
Upewnij się, że wybrane krzesła ewakuacyjne (to częsta, choć niepoprawna pisownia) posiadają niezbędne certyfikaty (np. CE, TÜV) potwierdzające ich bezpieczeństwo i zgodność z normami.
Zobacz naszą pełną ofertę sprzętu na sensetec.pl i skonsultuj swoje potrzeby w zakresie bezpieczeństwa ewakuacyjnego.
Najlepsze krzesło ewakuacyjne jest bezużyteczne, jeśli w sytuacji kryzysowej nikt nie wie, gdzie ono jest i jak go użyć.
Krzesło musi być umieszczone w miejscu:
Łatwo dostępnym – najlepiej na każdej kondygnacji lub przynajmniej na co drugim piętrze, w pobliżu klatki schodowej.
Niezastawionym – nie może być zamknięte w magazynku, do którego klucz ma tylko jedna osoba.
Wyraźnie oznakowanym – należy stosować międzynarodowe piktogramy (biały symbol krzesła ewakuacyjnego na zielonym tle) wskazujące jego lokalizację.
Posiadanie krzesła bez przeszkolonego personelu stwarza jedynie iluzję bezpieczeństwa. Regularne, praktyczne szkolenia są absolutnie niezbędne.
Kto powinien być przeszkolony? Idealnie – wszyscy pracownicy. Realistycznie – wyznaczone zespoły ewakuacyjne, pracownicy recepcji, ochrony i administracji.
Czego uczy szkolenie? Szybkiego rozkładania krzesła, bezpiecznego umieszczania w nim osoby ewakuowanej, zapinania pasów oraz, co najważniejsze, techniki kontrolowanego sprowadzania po schodach.
Częstotliwość: co najmniej raz w roku oraz zawsze przy zatrudnianiu nowych pracowników.
Sprzęt ratunkowy musi być sprawny w 100%. Należy regularnie (np. co kwartał) przeprowadzać inspekcję wizualną: sprawdzać stan pasów, gąsienic, mechanizmów składania i ogólną czystość.
Krzesło ewakuacyjne nie jest wydatkiem – jest inwestycją w ludzkie życie i spokój ducha zarządcy. W świecie, w którym dostępność i bezpieczeństwo stają się miernikiem odpowiedzialności społecznej i biznesowej, zapewnienie godnej i bezpiecznej ewakuacji każdej osobie jest obowiązkiem, od którego nie ma odstępstw.
Nie czekaj na kontrolę Państwowej Straży Pożarnej lub, co gorsza, na realny wypadek. Zabezpiecz swój budynek już dziś.
Czy do obsługi krzesła ewakuacyjnego potrzeba dużej siły?
Nie. Większość nowoczesnych krzeseł gąsienicowych jest tak zaprojektowana, aby ciężar osoby ewakuowanej był przenoszony przez gąsienice na schody. Operator jedynie kontroluje prędkość i prowadzi krzesło. Nie wymaga to dźwigania, a jedynie stabilnego prowadzenia.
Czy krzesło ewakuacyjne działa również podczas jazdy w górę schodów?
Większość standardowych modeli jest przeznaczona wyłącznie do ewakuacji w dół. Istnieją specjalistyczne, często zasilane elektrycznie schodołazy, które umożliwiają transport w górę, ale nie jest to standardowa funkcja krzesła ewakuacyjnego.
Ile krzeseł potrzebuję w moim budynku?
Zależy to od wielkości obiektu, liczby klatek schodowych i liczby kondygnacji. Dobrą praktyką jest posiadanie co najmniej jednego krzesła na każdą główną klatkę schodową, z łatwym dostępem z każdego piętra (np. przechowywane na półpiętrze lub w wyznaczonym punkcie na każdej kondygnacji).
Czy krzesło ratunkowe nadaje się do ewakuacji ze spiralnych schodów?
Standardowe modele gąsienicowe mogą mieć problem na bardzo wąskich lub spiralnych schodach. W takich przypadkach stosuje się specjalne modele płozowe lub o zmodyfikowanej konstrukcji, pozwalające na większą manewrowość. Zawsze należy dobrać model do specyfiki obiektu.
Wyobraź sobie zatłoczony dworzec. Setki osób biegną w pośpiechu, echo kroków odbija się od ścian, a z głośników płyną kolejne komunikaty. W takim miejscu łatwo się zgubić nawet wtedy, gdy dobrze widzisz. A teraz pomyśl, że nie widzisz, albo widzisz bardzo słabo. Jak wtedy znaleźć drogę, gdy wokół są tylko wypukłe linie na dworcu?
Projektowanie przestrzeni publicznej to sztuka tworzenia miejsc, w których każdy czuje się komfortowo i bezpiecznie. Kluczowym elementem tego procesu, często niedocenianym, jest wayfinding. To znacznie więcej niż tylko system znaków – to kompleksowa strategia, która pozwala użytkownikom intuicyjnie orientować się i poruszać w otoczeniu.
